محافظه کاری یا برخوردهای سلیقه ای؟، خاطراتی که می فروشند

به گزارش مهسان بلاگ، خبرنگاران(ایرانا) پردیس سیاسی: پشت درهای بسته، جایی که من و شما پایمان به آن جا نمی رسد، چه حرف هایی زده می گردد؟ مهم ترین تصمیمات سیاسی تاریخ در چه بستری گرفته شده اند؟ افراد سیاسی در خلوت خود چه شخصیتی دارند؟ یا اصلا چه طور شد که این طور شد؟ وقتی یک سیاستمدار دست به قلم می گردد تا خاطرات خود را بنویسد، می تواند به بخشی از این پرسش ها پاسخ دهد و همین کافی است که خاطرات سیاسی را به یک قالب پر مخاطب تبدیل کند. لیست بلندبالایی می توان تهیه کرد که چرا خاطره نویسی سیاسیون می تواند یک موضوع جذاب برای مخاطبان باشد. موضوعی که حالا بازار کتاب ایران را هم تحت تاثیر قرار داده است. کتاب خاطرات سیاسی جان بولتون یکی از ضد ایرانی ترین چهره های سیاست خارجی آمریکا از کاخ سفید است که در مدت کوتاهی توسط ناشران مختلفی چون نگاه، امیرکبیر، ثالث، نگاه معاصر، اندیشه احسان، جاودان و ... روانه بازار نشر شده و مخاطبان فارسی زبان اقبال خوبی به آن نشان داده اند. جدا از این که انتشار ترجمه های همزمان از یک اثر می تواند چه مزیت ها و معایبی داشته باشد که پیشتر هم در ایبنا به آن پرداخته ایم، بد نیست در کنار محتوای این کتاب، کمی به ژانر خاطره نویسی سیاسی بپردازیم و به این پرسش پاسخ دهیم که چرا با وجود این که استقبال از این گونه کتاب ها زیاد است، در داخل سیاستمداران کمی به سراغ انتشار خاطراتشان می فرایند؟ کتابی مانند خاطرات سیاسی جان بولتون چه ویژگی هایی دارد که خوانندگان ایرانی به دنبال آن هستند؟

محافظه کاری یا برخوردهای سلیقه ای؟، خاطراتی که می فروشند

سوژه جذاب بولتون

محمد معماریان از مترجمانی است که کتاب اتاقی که در آن رخ داد خاطرات سیاسی جان بولتون را به همت انتشارات امیر کبیر روانه بازار نموده است، او در خصوص ترجمه های همزمان کتاب بولتون و دلایل استقبال از آن به ایبنا می گوید: از ابتدا و با توجه به موضوع کتاب هم انتظار این می رفت که ترجمه های زیادی از این اثر وارد بازار گردد. کتاب در آن سوی جهان هم پرفروش بوده و برای ما هم سوژه جذابی است و سابقه هم نشان داده، که این گونه از کتاب ها با استقبال روبرو می شوند. در کل هم من نسبت به این که از یک اثر ترجمه های همزمان بیرون بیاید انتقادی ندارم چرا که این کار در مجموع بازار را گسترش می دهد و به نفع بقیه هم هست. شاید تصور اولیه این طور باشد که این امر باعث می گردد سهم هر ناشر به عبارتی از آن کیک اصلی کم تر باشد، اما در عمل این طور نیست و این رقابت به نفع همه تمام شده و باعث بازار سازی هم می گردد. ما البته در این کار دقت را فدای سرعت نکردیم و کار را به صورت تیمی پیش بردیم تا به محتوا آسیبی نخورد.

پشت پرده سیاست

از معماریان پرسیدیم که چرا خاطرات سیاسی برای مخاطبان ایرانی این اندازه جذاب است. او به ریشه تاریخی این موضوع اشاره نموده و پاسخ می دهد: پشت پرده سیاست برای ایرانیان همواره جذاب بوده است، ایرانیان در خصوص سیاست زیاد صحبت می نمایند و به عبارتی حتی در دیالوگ های روزانه دنبال پاسخ به این پرسش هستند که چه می گردد که چنین اتفاقی می افتد؟ فرض کنید امروز در حوزه سیاست تصمیمی گرفته می گردد که زندگی بسیاری را تحت تاثیر قرار می دهد وقتی در آینده فردی که در حوزه سیاست فعال بوده، به بخشی از این پرسش که چرا و چگونه این تصمیم گرفته شده است، پاسخ می دهد، مخاطب به دنبال این پاسخ می رود و پیگیرش می گردد. ما در کشورمان بر خلاف سابقه تاریخی مان که نوشتن از سیاست رایج بوده است، در دهه های اخیری کم تر اثر قابل توجهی در این ژانر داریم. نکته جالب این است که یکی از فخیم ترین متون نثر فارسی که شاید بنیاد ادبیات امروزمان باشد، تاریخ بیهقی است که خودش به نوعی روایت از تاریخ سیاسی است. پس سابقه تاریخی ما از این نظر سابقه پر و پیمانی است ولی در سیاست مدرن نزدیک به ما نمونه چندانی نداشته است. به این ترتیب این عطش هم از لحاظ سیاسی و هم از لحاظ سابقه تاریخی برای مردم وجود دارد، و چون نمونه داخلی چندانی ندارد، نمونه های خارجی برایشان جذاب می گردد.

او در خصوص دلایل کم اقبالی سیاستمداران ایرانی به نوشتن خاطرات هم اینطور توضیح می دهد: به نظر من در این زمینه یک نوع محافظه کاری وجود دارد. هر چند در این سال ها خاطراتی منتشر شده که جذاب و حتی جنجالی باشند اما نگاه کلی به انتشار این کتاب ها وجود ندارد.

معماریان در خصوص ویژگی های کتاب خاطرات بولتون نیز به ایبنا می گوید: اتاقی که در آن رخ داد خوشخوان است و کسی که حتی در حد کم علاقه مند به سیاست و سیاست آمریکا باشد از خواندن کتاب لذت می برد. متن، متن خشکی نیست و ظرایف دارد. کتاب با تعمد داستان هایی تعریف می نماید که در ارتباط با هم هستند و انگار با نخ تسبیح به هم متصل شده اند. تمام این موارد در کنار طنزی که در کار وجود دارد آن را خواندنی می نماید. رگه های طنز از جمله ویژگی های این کتاب است که هر چه جلوتر می رود، بیشتر می گردد. در ابتدا بولتون با ترامپ خشن نیست اما هرچه پیشتر می آید نسبت به ترامپ خشن تر، تندتر و بی پرواتر می گردد.

اتاقی برای تصمیمات ضد ایرانی ترامپ

محمد خجسته نیز از نخستین مترجمانی است که کتاب خاطرات بولتون را با عنوان آنچه در اتاق رخ داد توسط انتشارات نگاه روانه بازار نشر کرد. او در خصوص دلایل استقبال از این کتاب به شخصیت بولتون اشاره می نماید و به ایبنا می گوید: این کتاب علاوه بر ایران هیاهوی بینالمللی زیادی داشته است و در خود آمریکا هم توجهات زیادی به آن شد، اما به نظرمن اگر فردی که کتاب را نوشته به جز جان بولتون بود، مسلما استقبال در داخل کشور به این اندازه پررنگ نبود. ضد ایرانی بودن بولتون و روحیه جنگ طلبی او برای همه ایرانیان شناخته شده بود و اتاقی هم که عنوان کتاب از آن گرفته شده است، اتاق تصمیم هایی است که در آن بسیار در خصوص ایران صحبت شده است. اتاقی که هیاهوهای ترامپ را ایجاد نموده و بخش زیادی از کتاب هم به ایران می پردازد و مسلما همین آن را برای خوانندگان ایرانی جذاب می نماید. خوانندگان این کتاب باید توجه نمایند که خاطرات بولتون در این کتاب خاطرات شخصی او نیست، بلکه تماما خاطرات سیاسی است که همانطور که اشاره کردم بیشتر آن ها هم درمورد ایران است و من احتمال می دهم که کتاب از لحاظ فروش حتی رکورد هم بزند.

مترجم کتاب خاطرات بولتون که ترجمه کتاب خاطرات برادرزاده ترامپ را هم در کارنامه خود دارد با انتقاد از ترجمه های فست فودی به ایبنا می گوید: به نظر من وقتی از یک کتاب به این سرعت ترجمه های مختلف بیرون می آید 90 درصد آن ها ترجمه های خوبی نیستند و مسلما بسیاری از آن ها بدون دقت اجرا شده اند و هر چند ما برای ترجمه این اثر در انتشارات نگاه در ازای ترجمه به مترجم پول پرداخت نموده ایم اما در بسیاری از موارد درباره کتاب هایی مانند کتاب میشل اوباما که ترجمه بسیاری از آن بیرون می آید، این ترجمه ها توسط افراد مبتدی و یا حتی با استفاده از نرم افزارهای اینترنتی انجام می گردد که مسلما به کیفیت ضربه می زند.

خجسته علاقه ایرانیان به خاطرات سیاسی را امری تاریخی می داند و به ایبنا می گوید: من در تجربه این سال های فعالیتم دیده ام که از کتاب های خاطرات در ایران استقبال زیادی می گردد. کتاب هایی که از خاطرات سیاسی و یا حتی سفرنامه های دوران قاجار و پهلوی منتشر شده اند همچنان پر فروش هستند. در خصوص کشورهای دیگر هم به همین شکل. مثلا ما مدت هاست که به خاطر تحریم های آمریکا تحت فشاریم و مسلما برای خوانندگان فارسی این موضوع جالب است که آمریکا برای اعمال این تحریم ها چه روندی را طی نموده است.

خاطرات دفاع مقدس؛ یک فرصت تازه

خجسته در خصوص علت کم بودن نمونه های داخلی خاطرات سیاسی در دهه های اخیر به ایبنا می گوید: به نظر من در خصوص استقبال از خاطرات سیاسی هم شخصی که کتاب را می نویسد و هم نوع روایت و هم ناشر موثر است. برای مثال از خاطرات آقای رفیق دوست در داخل چندان استقبالی نشد اما از طرف دیگر مجموعه تاریخ شفاهی که حسین دهباشی منتشر کرد، به اندازه ای مورد استقبال نهاده شد که عملا نایاباب شد. به نظر من خاطره نویسی در حال حاضر بیشتر در حوزه کتاب های دفاع مقدس و خاطرات مربوط به جنگ تحمیلی به خوبی فعال شده و اتفاقا استقبال مخاطبان هم بسیار خوب بوده است.

خاطره نویسی شخصی و سیاسی

اگر نگاهی به کتاب های خاطره نویسی تاریخ معاصر ایران بیاندازیم، عناوینی چون خاطرات و خطرات از مهدی قلی خان راهنمایی (مخبرالسلطنه)، خاطرات اعتمادالسلطنه، توضیح زندگانی من از عبدالله مستوفی، خاطرات سیدجمال الدین اسدآبادی، خاطرات حبیب یغمایی، خاطرات قاسم غنی، خاطرات عظیم علوی، خاطرات اسدالله علم، روزها در راه از شاهرخ مسکوب و حدیث نفس از حسن کامشاد و خاطرات سیاسی خلیل مکلی را می توانیم نمونه های موفقی از خاطره نویسی در تاریخ و ادبیات معاصر به حساب بیاوریم، البته بسیاری از این آثار(مانند آثار شاهرخ مسکوب) بیش از هرچیز توضیح احوالات شخصی هستند و ارزش ادبی آن ها بر بعد تاریخی، سیاسی و اجتماعی شان غالب می گردد. اگر به سال های بعد از انقلاب نگاه کنیم، خاطرات علی اکبر هاشمی رفسنجانی شاید یکی از کامل ترین نمونه های خاطره نویسی سیاسی کشور باشد که شامل یادداشت های روزانه و حتی اتفاقات خانوادگی ایشان از مهم ترین مقام سیاسی یعنی ریاست جمهوری می گردد.

امنیت ملی و دیپلماسی هسته ای را نیز می توان یکی دیگر از نمونه های خاطره نویسی سیاسی پس از انقلاب اسلامی دانست که موضوع پر التهاب مذاکرات هسته ای را دستمایه خود قرار داده است، دکتر حسن روحانی این کتاب را از زمان دبیری شورای عالی امنیت ملی ایران روایت و در آن خاطرات خود از مسائل و حوادث به وجود آمده در 678 روز مسئولیت (1382/7/14 تا 1384/5/24) حول موضوع انرژی هسته ای ایران و چالش های به وجود آمده توسط کشورهای غربی به خصوص آمریکا و سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و بریتانیا بیان می نماید. با وجود این نمونه ها اما به نظر می رسد خاطره نویسی سیاسی از جمله قالب هایی است که اشتیاق به آن زیاد اما آثار قابل توجه در آن کم است. بی شک خود سانسوری، محافظه کاری و برخوردهای سلیقه ای نقش قابل ملاحظه ای در این موضوع دارد و تمام این عوامل دست به دست هم می دهد که ایرانیان خاطرات سیاسی خود را کم تر بخوانند.

مجله کامپیوتر: از کامپیوتر و IT کلی مقاله و ترفند جالب اینجا داریم

مجله سرگرمی: مجله سرگرمی و گردشگری

پریها: مجله خبری، موفقیت، تفریحی، فناوری و گردشگری

منبع: ایبنا - خبرگزاری کتاب ایران
انتشار: 9 شهریور 1400 بروزرسانی: 9 شهریور 1400 گردآورنده: mahsanblog.ir شناسه مطلب: 61884

به "محافظه کاری یا برخوردهای سلیقه ای؟، خاطراتی که می فروشند" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "محافظه کاری یا برخوردهای سلیقه ای؟، خاطراتی که می فروشند"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید